Οι κυβερνήσεις εδώ και αρκετά χρόνια διαδέχονται η μία την άλλη και φυσικά και οι Υπουργοί Παιδείας αλλάζουν τόσο γρήγορα που και απλοί ...
Οι κυβερνήσεις εδώ και αρκετά χρόνια διαδέχονται η μία την άλλη και φυσικά και οι Υπουργοί Παιδείας αλλάζουν τόσο γρήγορα που και απλοί υπάλληλοι να ήταν σε μία υπηρεσία, δεν θα είχαν το χρόνο να αποκτήσουν επάρκεια πάνω στο αντικείμενό τους.
Όλοι τους βέβαια θέλουν ν’ αφήσουν το στίγμα τους στον πολύπαθο τομέα της παιδείας, χωρίς να υπολογίζουν το ποιος θα πληρώσει το τίμημα, είτε βραχυπρόθεσμα είτε μακροπρόθεσμα.
Θυμηθείτε, μόνο τα τελευταία 40 χρόνια πόσοι διαφορετικοί τύποι σχολείων δημιουργήθηκαν και πόσοι ήδη καταργήθηκαν (Αθλητικά, Μουσικά, Τεχνικά Λύκεια, Πολυκλαδικά, ΤΕΕ, Πειραματικά, ΕΠΑΛ, Ενιαία Λύκεια, Γενικά Λύκεια κλπ.). Επίσης πόσα διαφορετικά εξεταστικά συστήματα έχουν δοκιμαστεί και πόσες αλλαγές έχουν γίνει στα αναλυτικά προγράμματα, τα ωρολόγια προγράμματα και στις αναθέσεις των μαθημάτων.
Όλες αυτές οι βίαιες αλλαγές έχουν τεράστιο ψυχολογικό κόστος για όσους εμπλέκονται με την εκπαίδευση, μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς κλπ. και παράλληλα μεγάλο οικονομικό κόστος εξαιτίας της συγγραφής νέων συγγραμμάτων, της δημιουργίας πλεονασμάτων εκπαιδευτικών σε κάποιες ειδικότητες και παράλληλα διορισμούς εκπαιδευτικών άλλων ειδικοτήτων. Επίσης δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα και στις σχολικές μονάδες, διότι σε κάποιες υπάρχουν οι υποδομές που μένουν αναξιοποίητες και σε κάποιες άλλες προκύπτει η ανάγκη για δημιουργία νέων.
Αν προσπαθήσουμε όμως να δούμε ποια ήταν τελικά τα αποτελέσματα όλων αυτών των μεταρρυθμίσεων, θα αντιληφθούμε ότι πολλές φορές έγινε ανούσια οπισθοδρόμηση, που είχε σοβαρές παρενέργειες στην ψυχοσωματική και πνευματική ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και σε όλους τους εμπλεκόμενους με τις εκπαιδευτικές διαδικασίες (γονείς, νηπιαγωγούς, δασκάλους, καθηγητές, πανεπιστημιακούς κα.).
Και πραγματικά είναι λυπηρό να υπάρχουν μαθητές δυστυχισμένοι, με σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, λόγω του άγχους των εξετάσεων, μαθητές με απρεπή-αγενή συμπεριφορά και παράλληλα να εμφανίζουν παραβατική συμπεριφορά, μέσα και έξω από το σχολείο.
Επίσης, τα τελευταία χρόνια υπάρχουν και περιπτώσεις μαθητών που παίρνουν υψηλούς βαθμούς στα απολυτήριά τους, χωρίς να έχουν αποκτήσει τις στοιχειώδεις γνώσεις και δεξιότητες. Γι’ αυτό το φαινόμενο πολλοί φέρουν ευθύνη (γονείς, εκπαιδευτικοί, μέσα μαζικής ενημέρωσης), αλλά τη μεγαλύτερη ευθύνη τη φέρουν οι εκάστοτε κυβερνήσεις, που καθιερώνουν, για ψηφοθηρικούς κυρίως λόγους τέτοια συστήματα προαγωγής και απόλυσης των μαθητών που ουσιαστικά καταργούν την αξιολόγηση των μαθητών.
Για παράδειγμα μπορεί να προαχθεί ένας μαθητής με γενικό μέσο όρο 9,5 στα γραπτώς εξεταζόμενα μαθήματα. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να έχει βαθμολογηθεί ακόμη και σε πέντε μαθήματα με βαθμό 2, ενώ στα υπόλοιπα μαθήματα με πολύ υψηλούς βαθμούς και αφού προκύψει μέσος όρος πάνω από 9,5, μπορεί να προαχθεί. Είναι προφανής όμως η ανεπάρκεια ενός μαθητή με τόσο χαμηλές επιδόσεις και κυρίως σε βασικά μαθήματα, όπως Γλώσσα, Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες κλπ. Βέβαια, τέτοια φαινόμενα δημιουργούνται από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας, ώστε η αξιολόγηση των μαθητών να είναι αντικειμενική και να μην υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις από σχολείο σε σχολείο και ιδιαίτερα με τα ιδιωτικά. Έτσι, τόσο στους μαθητές αυτούς, όσο και στους γονείς τους δημιουργούνται ψευδαισθήσεις για τις ικανότητές τους, ενώ οι υπόλοιποι βιώνουν την αδικία και την αναξιοκρατία του κόσμου μας, που θέλει να ισοπεδώνει τα πάντα.
Ποιος όμως πρέπει να είναι ο στόχος μιας εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, κυρίως στην Α/θμια και στην Β/θμια εκπαίδευση, κατά την οποία διαμορφώνεται η προσωπικότητα του παιδιού; Να λειτουργούν ως μια βιομηχανία παραγωγής επιστημόνων, στην οποία θα έχουν επενδύσει γονείς και πολιτεία χιλιάδες ευρώ, ενώ οι ίδιοι οι μαθητές τον προσωπικό τους μόχθο και τα όνειρά τους, και ανταυτού να εισπράττουν ως ανταμοιβή την εκμετάλλευση τους από άλλες χώρες, αφήνοντας φτωχότερη πνευματικά μια ολόκληρη γενιά;
Πραγματικά προβληματίζει έντονα το γεγονός ότι πολλά παιδιά, ενώ έχουν αποκτήσει πολύ καλές δεξιότητες στις νέες τεχνολογίες, έχουν χάσει άλλες βασικές και αυτονόητες ικανότητες, όπως ο έλεγχος του σώματος (κινητικά προβλήματα), η άμεση επικοινωνία, η επαφή με τον πραγματικό κόσμο, η κοινωνικότητα κλπ.
Σκεφτείτε αν, μέσα από σωστές εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις διαμορφώνονταν πολίτες με πιο σωστή και ελεύθερη κρίση, με μεγαλύτερες περιβαλλοντικές και οικολογικές ευαισθησίες, με καλύτερη αγωγή υγείας, με αισθήματα αλληλεγγύης για τους συνανθρώπους τους, νομοταγής πολίτες, πολίτες με φορολογική συνείδηση, με κυκλοφοριακή αγωγή, καλλιτεχνική παιδεία, πολίτες που θα διεκδικούσαν με αξιοκρατία και αξιοπρέπεια τα δικαιώματά τους, αλλά και ευτυχισμένους πολίτες, πόσα προβλήματα θα είχαν λυθεί στη χώρα μας, κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά κλπ. Κι αυτό διότι θα είχε μειωθεί δραστικά το κόστος στην υγεία (περίθαλψη), στην αστυνόμευση, στην απονομή δικαιοσύνης, στην προστασία του περιβάλλοντος, το κόστος λειτουργίας και συντήρησης των δημοσίων χώρων και παράλληλα αύξηση των εσόδων του κράτους, δικαιότερος επιμερισμός των βαρών στους πολίτες, καλύτερη παροχή υπηρεσιών, ποιοτικότερη παιδεία. Δηλαδή θα είχαμε μια θετική ανατροφοδότηση του συστήματος, γονείς - παιδιά - κοινωνία - πολιτεία, χωρίς οπισθοδρομήσεις.
Είναι γνωστό το ρητό «καλύτερο το προλαμβάνειν παρά το θεραπεύειν» και επειδή σίγουρα είναι πολύ ευκολότερο και αποτελεσματικότερο να υποστηρίζεις κατάλληλα ένα δενδράκι στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής του, παρά να προσπαθείς να το φέρεις στη σωστή του θέση μετά από χρόνια, οι μεγάλες αλλά όχι απαραίτητα δαπανηρές επενδύσεις στην παιδεία πρέπει να ξεκινούν από την προσχολική ηλικία και τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού.
Αν το παιδί δεν έχει αποκτήσει σωστή ψυχοσωματική ανάπτυξη σ’ αυτήν την ηλικία και βασικές γνώσεις και δεξιότητες, ενώ παράλληλα το αποθαρρύνουμε με υπερβολικές απαιτήσεις, δυστυχώς θα φτάσει στη Β/θμια και στη Γ/θμια εκπαίδευση, χωρίς τις απαραίτητες υποδομές ώστε να μπορεί να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις με αποτέλεσμα γρήγορα απογοητευθεί. Φυσικό λοιπόν θα είναι να ψάχνει εναλλακτικούς τρόπους μέσα από παραβατικές συμπεριφορές, για να δώσει νόημα σ’ αυτό που πολλές φορές υποχρεώνεται να κάνει, καθηλωμένος για 6-7 ώρες σε μια καρέκλα παθητικά, διότι ούτε καταλαβαίνει, ούτε συμμετέχει ενεργά και εισπράττει την απόρριψη από τους συμμαθητές του και μερικές φορές και από τους εκπαιδευτικούς.
Θυμηθείτε πόσο άσχημα αισθανόμαστε, όταν μας επιβάλλουν να κάνουμε κάτι το οποίο ούτε μας αρέσει, αλλά ούτε έχουμε ιδιαίτερες επιδόσεις σ’ αυτό. Επίσης θεωρώ πολύ σημαντικό και χρήσιμο στις τελευταίες τάξεις της Β/θμιας εκπαίδευσης να ενσωματώνονταν κάποια μαθήματα στο ωρολόγιο πρόγραμμα του σχολείου, μέσα από τα οποία οι μαθητές θα μάθουν σωστούς τρόπους ανατροφής και διαπαιδαγώγησης των παιδιών, ώστε να αποκτήσουν τα απαραίτητα εφόδια για την διαπαιδαγώγηση των δικών τους παιδιά και να μη επαναλάβουν τα λάθη των γονιών τους, για τα οποία πολλές φορές τους κατηγορούν. Έτσι θα αναπτύσσονταν ισορροπημένα παιδιά και καλύτερη συνεργασία γονιών και εκπαιδευτικών.
Προκειμένου και το σχολείο να μπορέσει να βοηθήσει και να ανιχνεύσει τις χαμηλές επιδόσεις ενός μαθητή, ή την παραβατική του συμπεριφορά ή την οποιαδήποτε ιδιαιτερότητά του, θα ήταν χρήσιμο να καθιερωνόταν μια προσωπική συνέντευξη του μαθητή και των γονέων στην αρχή της σχολικής χρονιάς από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς και μάλιστα μέσα από ένα συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο, εγκεκριμένο από το Υπουργείο Παιδείας, με το οποίο θα μπορούσε να ανιχνευθεί το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον του παιδιού ώστε να μπορέσει η εκπαιδευτική κοινότητα να βοηθήσει στο να ξεπεράσει ο μαθητής τυχόν προσωπικά ή οικογενειακά προβλήματα και να αποτρέψει παραβατικές συμπεριφορές με άσχημη πολλές φορές εξέλιξη.
Τελειώνοντας θα ήθελα να επισημάνω ότι πολύ μεγάλα προβλήματα στις επιδόσεις και τη συμπεριφορά των μαθητών προκύπτουν από τις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις του εκπαιδευτικού συστήματος (δυσκολία των συγγραμμάτων, υψηλές βάσεις), οι οποίες δημιουργούν μεγαλύτερες αποκλίσεις στις επιδόσεις των μαθητών, κάτι που δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο το έργο των εκπαιδευτικών. Ένα έργο που είναι ιδιαίτερα δύσκολο και ψυχοφθόρο από τη φύση του να επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο, εξ αιτίας του μεγάλου αριθμού μαθητών ανά τάξη (27 μαθητές) και της ανομοιογένειας τους σε όλους τους τομείς.
Επίσης υπάρχει μεγάλη απογοήτευση στον κλάδο των εκπαιδευτικών λόγω της μη αναγνωρισιμότητας του έργου τους από την κοινωνία, αλλά και από την πολιτεία, που θέλει να επιβάλλει τις πρόχειρες μεταρρυθμίσεις, με γνώμονα την ικανοποίηση των ατομικών συμφερόντων ή των συντεχνιακών ομάδων, την εξοικονόμηση κονδυλίων και την εξαργύρωσή τους με μικροκομματικά οφέλη και όχι με γνώμονα τo καλό των μαθητών, των εκπαιδευτικών, της κοινωνίας και φυσικά της πολιτείας.
Δημιουργείται λοιπόν επιτακτική ανάγκη ώστε να υπάρξει σταθερή πολιτική στην εκπαίδευση και μια υπερκομματική επιτροπή, που θα θεσπίσει ξεκάθαρους και σταθερούς στόχους στην παιδεία, που δεν θ’ αλλάζει από τις εκάστοτε κυβερνήσεις, αποτελώντας κάθε φορά πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης και θα μεγιστοποιούνται τα αποτελέσματα με ελάχιστο κόστος, διδάσκοντας έμπρακτα στους πολίτες ισονομία, δικαιοσύνη και αξιοκρατία.
Επίσης μια παθογένεια του εκπαιδευτικού μας συστήματος προέρχεται από την αυξημένη ύλη των μαθημάτων, η οποία λειτουργεί εις βάρος της ποιοτικής γνώσης, διότι η έλλειψη χρόνου για περαιτέρω ανάλυση και εμβάθυνση σ’ ένα γνωστικό αντικείμενο παράγει παθητικούς μαθητές και κατά συνέπεια πολίτες, που δεν μπορούν να αυτενεργήσουν και να αναλάβουν πρωτοβουλίες. Κι αυτό επειδή ο εκπαιδευόμενος, αφού δεν έχει το χρόνο να ανακαλύψει και να αφομοιώσει βιωματικά τη γνώση και να κάνει πρακτική εξάσκηση πάνω σ’ αυτήν, η οποία είναι ένα εφόδιο για το μέλλον του, τότε θα την χάσει πολύ γρήγορα ως ένα ξένο σώμα που προσπαθεί να το αποβάλλει ένας οργανισμός.
Κάθε καινοτομία που προτείνεται για εφαρμογή πρέπει να γίνεται αντικείμενο σοβαρής και εμπεριστατωμένης μελέτης να εφαρμόζεται πιλοτικά σε ένα μικρό αριθμό σχολείων ευρείας κοινωνικής διαστρωμάτωσης, με πολυπολιτισμικό χαρακτήρα και πάνω στις αρχές της διαπολιτισμικής αγωγής, πριν εφαρμοστεί σε ευρεία κλίμακα με σοβαρή στάθμιση όλων των παραγόντων και μεταβλητών. Κάθε άλλη προοπτική επί του προκειμένου θα μπορούσε να αποβεί άκαρπη και ίσως, πολύ επικίνδυνη.
Ως μάχιμος εκπαιδευτικός αλλά και ως αιρετός του κλάδου στο Περιφερειακό Υπηρεσιακό Συμβούλιο Πιερίας, θα ήθελα να συγχαρώ όλους τους μαθητές που αγωνίστηκαν με αξιοπρέπεια, μέσα από ένα αδιάβλητο σύστημα εξετάσεων, για την εισαγωγή τους στην ανώτατη και ανώτερη εκπαίδευση. Συγχαρητήρια επίσης και σε πολλούς άλλους αφανείς ήρωες, όπως είναι οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί της δημόσιας και ιδιωτικής εκπαίδευσης, η εκκλησία (που σε συνεργασία με την ΕΛΜΕ Πιερίας διοργανώνει το κοινωνικό φροντιστήριο), καθώς και σε όσους φορείς ή θεσμικά όργανα στηρίζουν με οποιονδήποτε τρόπο αυτή την καθοριστική για τη ζωή τους προσπάθεια.
Καλή και δημιουργική σχολική χρονιά
Δημήτρης Μπουλούμης
Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
Αιρετό μέλος του ΠΥΣΔΕ Πιερίας
