Γεώργιος Καραϊσκάκης Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης ξεχώριζε για την αθυροστομία του. Το 1823, έστειλε την εξής απάντηση στον Μαχμούτ Πασά: «Μ...
 |
| Γεώργιος Καραϊσκάκης |
Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης ξεχώριζε για την αθυροστομία του. Το 1823, έστειλε την εξής απάντηση στον Μαχμούτ Πασά: «Μου γράφεις ένα μπουγιουρντί, λέγεις να προσκυνήσω. Κι εγώ, πασά μου, ρώτησα τον πούτζον μου τον ίδιον κι αυτός μου αποκρίθηκε να μην σε προσκυνήσω κι αν έρθεις κατ’ επάνω μου, ευθύς να πολεμήσω»....
Ποιος ήταν όμως ο Γεώργιος Καραϊσκάκης;
Καραϊσκάκης Γεώργιος (1782-1827)
Ένας από τους σπουδαιότερους οπλαρχηγούς της Ελληνικής Επανάστασης. Περίφημος κλέφτης του Κατσαντώνη, αρματολός των Αγράφων, στρατάρχης της Ρούμελης, αρχιστράτηγος της Ελλάδας και προπαντός γνήσιος λαϊκός ηγέτης.
Τα πρώτα χρόνια
Γεννήθηκε το 1782 σε μια σπηλιά κοντά στο Μαυρομμάτι Καρδίτσας από "καλογριά" του κοντινού μοναστηριού του Αγίου Γεωργίου, τη Ζωή Διμισκή ή Ντιμισκή. Η μάνα του κατάγονταν από το χωριό Σκουλικαριά της Άρτας, παντρεύτηκε κάποιον Γιαννάκη Μαυροματιανό και πολύ νωρίς έμεινε χήρα. Λέγεται πως ο πατέρας του ήταν ο αρματολός του βάλτου Δημήτρης Ίσκος ή Καραΐσκος. Μέχρι το θάνατό του ο Καραϊσκάκης ήταν γνωστός με το όνομα "Ο γιος της Καλογριάς".
Κατ’ άλλους το όνομά του προέρχεται από το Καρά που, σημαίνει μαύρος στα Τούρκικα (ήταν πραγματικά μαύρη η φυσιογνωμία του, χαρακτηριστικό είναι ότι ο Κολοκοτρώνης τον έλεγε γύφτο εξαιτίας της μαυρίλας του αυτής) και του Ίσχου που ήταν επίθετο παλιών αρματολών της Στερεάς.
Ο Καραϊσκάκης πέρασε δύσκολα παιδικά χρόνια κοντά στην οικογένεια ενός σαρακατσάνου τσέλιγκα γιατί μόλις έγινε οκτώ χρονών πέθανε η μάνα του κι έτσι μεγάλωσε ανάμεσα στους ξένους τρώγοντας "ξύλο και μπομπότα", πότε στο Μαυρομμάτι και πότε στη Γράλιστα και Λεοντίτο.
Από μικρός, έρμαιο της τύχης, έζησε μια ζωή γεμάτη στερήσεις και κακομοιριά, γι’ αυτό έγινε δύστροπος και καβγατζής, ατίθασος, νευρικός και βλάσφημος. Τα παιδικά του χρόνια διήγαγε αλήτικο βίο ορφανού και κατατρεγμένου παιδιού. Δεν υπολόγιζε κανέναν και έκανε πάντα ότι ήθελε. Τα πρώτα του νεανικά χρόνια τα πέρασε στα Τζουμέρκα και στα Άγραφα άλλοτε ως γιδοβοσκός, λεύτερος, μακριά από τη φοβέρα του Τούρκου και άλλοτε ζώντας μια ζωή "της αρπαχτής και της κλεψιάς".
Δράση πριν το 1821
Ο Καραϊσκάκης γίνεται περισσότερο γνωστός μετά την ενηλικίωσή του όταν αρχίζει να γίνεται άνδρας. Μια μέρα, αποσπάσματα Τουρκαλβανών του Αλή Πασά των Ιωαννίνων τον έπιασαν και τον έριξαν στις φυλακές. Εκεί άρχισε να μορφώνεται και να μαθαίνει πράγματα που ως τότε δεν ήξερε. Μια μέρα έμαθε γι’ αυτόν ο τύραννος της Ηπείρου, τον αποφυλάκισε και τον πήρε στην υπηρεσία του. Στη σωματοφυλακή του Αλή πασά μαθαίνει τη χρήση των όπλων και την τέχνη του πολέμου Αλή Πασάς τον πρόσεχε σε κάθε βήμα. Γρήγορα όμως διαπίστωσε πως ήταν έξυπνος, με πρωτοβουλία και του ανέθεσε δύσκολες δουλειές. Λέγεται πως όταν τον ρώτησε κάποτε τι θα ήθελε να του προσφέρει εκείνος του απάντησε:
«Αν με γνωρίζεις άξιο για αφέντη, κάνε με αφέντη, αν για δούλο, κάνε με δούλο».
Κατά την παραμονή του στην αυλή του Αλή Πασά ο Καραϊσκάκης παντρεύτηκε την Γκόλφω από την οικογένεια των Ψαρογιαννέων από το χωριό Σίντου και απέκτησε την πρωτότοκη θυγατέρα του.
Κατά την εκστρατεία του Αλή εναντίον του Βιδινίου, λιποτάκτησε, συλλήφθηκε ξανά και φυλακίστηκε για δύο χρόνια στα Γιάννενα. Μετά από εξαντλητικές προσπάθειες κατορθώνει να αποδράσει, ανεβαίνει στο βουνό και ακολουθεί τον Κατσαντώνη, δίπλα στον οποίο μαθαίνει την τέχνη του κλεφτοπολέμου. Διετέλεσε πρωτοπαλίκαρο του Κατσαντώνη και ήταν ένας από τους τρεις που πυροβόλησαν και σκότωσαν το Βεληγκέκα. Μετά το θάνατο του αρχηγού του, ξαναγυρίζει κοντά στον Αλή μέχρι την αρχή της επανάστασης του '21. Τότε βγαίνει οριστικά στο βουνό και αναλαμβάνει την αρχηγία των κλέφτικων ομάδων που δρούσαν στην περιοχή των Αγράφων.
Όταν το Καλοκαίρι του 1820 πολιορκήθηκε ο Αλή Πασάς από τα Σουλτανικά στρατεύματα ο Καραϊσκάκης παρέμεινε μαζί του και αγωνίσθηκε υπέρ αυτού. Αργότερα όμως προσχώρησε στους πολιορκητές αλλά γρήγορα απομακρύνθηκε και απ’ αυτούς. Κατάφερε τότε να αποσύρει από τα πολιορκούμενα Ιωάννινα την οικογένειά του και να την στείλει στη νήσο Κάλαμο που τότε θεωρούνταν ασφαλές μέρος για τους Έλληνες αμάχους. Κατά τους πρώτους μήνες του 1821 ο Καραϊσκάκης προσπάθησε να εξεγείρει σε επανάσταση κατά των Τούρκων την περιοχή της Βόνιτσας, στην αρχή ανεπιτυχώς διότι οι προύχοντες της περιοχής θεωρούσαν πως δεν ήταν ακόμη κατάλληλος ο καιρός. Στη συνέχεια πήγε στα Τζουμέρκα όπου εκεί ύψωσε τη σημαία της Επανάστασης, γεγονός που διαδόθηκε πολύ γρήγορα στις όμορες επαρχίες και από εκεί στο Μακρυνόρος όπου και συμμετείχε ο ίδιος στις γενόμενες εκεί συμπλοκές. Στο μεταξύ είχε γίνει μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Αντιπροσώπευσε τα Άγραφα σε σύσκεψη μυημένων στα σχέδια της Φιλικής Εταιρείας για την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα που πραγματοποιήθηκε στη Λευκάδα το πρώτο δεκαήμερο του Ιανουαρίου 1821.
Δράση κατά την Επανάσταση
Με το ξεκίνημα της Επανάστασης ο Γώγος Μπακόλας και ο Καραϊσκάκης έκαψαν τον οχυρό πύργο του χωριού Καλύβια του Μάλιου (επαρχία Ραδοβυζίου). Το 1821 ο Καραϊσκάκης κατόρθωσε να γίνει καπετάνιος των Αγράφων, βοηθούμενος και από τον Γιαννάκη Ράγκου και τους περί αυτόν Βαλτινούς. Κάτοχος πλέον των Αγράφων, στην αρχή απόφυγε να προσβάλει τους Τούρκους υποκρινόμενος υποταγή στον Σουλτάνο προκειμένου ν’ αποφύγει επιδρομές Τούρκων στη περιοχή του. Το 1822 ήλθε σε έντονες προστριβές με τον Γιαννάκη Ράγκο που αξίωνε την αρχηγία των Αγράφων. Όταν ξεκίνησε η εισβολή των Τούρκων στη Στερεά Ελλάδα (Νοέμβριος 1922) ο Καραϊσκάκης ειδοποιεί από τα Άγραφα (τον γέροντα Πανουργιά) ότι διαπραγματεύθηκε προσωρινά με τους Τούρκους ν’ αρχηγέψει στα Άγραφα και έτσι αυτοί να μην έλθουν, κερδίζοντας καιρό και περιμένοντας τα αποτελέσματα των εκστρατειών κατά του Μεσολογγίου, κατά της Ανατολικής Ελλάδας και εκείνης του Δράμαλη".
Μετά την διάλυση της 1ης πολιορκίας του Μεσολογγίου (31 Δεκεμβρίου 1822) όταν μέρος του στρατού του Ομέρ Βρυώνη και του Κιουταχή χρειάστηκε από το Αγρίνιο να μετακινηθεί διερχόμενο από τα, ο Καραϊσκάκης προκατέλαβε με 1000 περίπου άνδρες την διάβαση και ανάγκασε τους εχθρούς μετά από πεισματώδη μάχη να οπισθοχωρήσουν στο Αγρίνιο. Ο ίδιος στη συνέχεια αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει τα Άγραφα και να μεταβεί στην Ιθάκη προκειμένου να συναντήσει έμπειρους γιατρούς για την αντιμετώπιση της φυματίωσης από την οποία έπασχε. Οι γιατροί λίγες ελπίδες ζωής έδωσαν στον ήρωα και του συνέστησαν να μείνει στο νησί.
Επιστροφή - Δίκη
Το 1823 ο Καραϊσκάκης νοσταλγώντας την Ρούμελη και τα’ Άγραφα επέστρεψε από την Ιθάκη στο Μεσολόγγι και ζήτησε επίμονα να διορισθεί αρχηγός των ελληνικών όπλων της επαρχίας των Αγράφων.
Όμως τότε κατηγορήθηκε για προδοσία. Ο Μαυροκορδάτος τον περνάει από δίκη με την κατηγορία ότι έκανε μυστικές συμφωνίες με τον Ομέρ Βρυώνη για να του παραδώσει το Μεσολόγγι και το Αιτωλικό με αντάλλαγμα τη διοίκηση των Αγράφων. Το κατηγορητήριο στηρίχθηκε στις καταθέσεις του ψευδομάρτυρα Κωνσταντίνου Βουλπιώτη, ανθρώπου του Γιαννάκη Ράγκου. Στις 2 Απριλίου 1824 ο Καραϊσκάκης κρίνεται ένοχος «εσχάτης προδοσίας» άνευ δίκης. Καθαιρείται και τσακισμένος από τη στενοχώρια και την αρρώστια του (έπασχε από φυματίωση) αποσύρεται.
Στις 27 Μαΐου του ίδιου έτους ζήτησε εγγράφως συγνώμη από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, που όμως δεν εισακούσθηκε. Τελικά στις 25 Ιουνίου 1824 κατάφυγε στο Ναύπλιο όπου η Κυβέρνηση του αναγνώρισε όλους τους βαθμούς και τα’ αξιώματά του.
Αρχιστρατηγία – Νικηφόρες πορείες
Αμέσως μετά την αποκατάστασή του ο Καραϊσκάκης διατάχθηκε από την Κυβέρνηση να εκστρατεύσει στην Ανατολική Στερεά επικεφαλής 300 μισθωτών, όπου και διακρίνεται στη μάχη της Άμπλιανης εναντίον του Δερβίς πασά.
Το 1825, κατά τη διάρκεια της πορείας του προς το Μεσολόγγι, δίνει νικηφόρα μάχη εναντίον των δυνάμεων του Ταχήρ Αμπάζ μπέη Ντίμπρα και κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Μεσολογγίου αναλαμβάνει μαζί με τον Τζαβέλλα το ρόλο της καταστροφής των εφοδιοπομπών του Κιουταχή και του Ιμπραήμ Πασά, πράγμα το οποίο και πέτυχε. Στη συνέχεια ο Καραϊσκάκης με 3.000 άνδρες σπεύδει στα Άγραφα όπου εκεί αποδεκάτισε πολλούς Τούρκους καθώς και τουρκίζοντες χριστιανούς. Μετά το θάνατο του Ανδρούτσου και του Μπότσαρη, η διοίκηση του αναθέτει την αρχιστρατηγία της Ρούμελης.
Ο Κιουταχής, περνώντας από την Αττική (13 Αυγούστου 1826), κατέλαβε την Αθήνα κι άρχισε την πολιορκία της Ακρόπολης. Η κυβέρνηση ήθελε να κρατήσει με κάθε μέσο την Ακρόπολη γιατί είχε πληροφορίες πως αν αυτή έπεφτε, η Αθήνα δε θα περιλαμβανόταν στο Ελληνικό Κράτος. Στην κρίσιμη αυτή περίοδο φάνηκε η μεγάλη αξία του Καραϊσκάκη. Πράγματι αν και όλη του η δύναμη ήταν 680 άντρες, κατορθώνει και ενισχύει τη δύναμη της πολιορκημένης Ακρόπολης και εκστρατεύει στη Βοιωτία με σκοπό να αποκόψει τις εφοδιοπομπές του Κιουταχή.
Επιστρέφοντας στην Αττική, συγκροτεί στην Ελευσίνα εκστρατευτικό σώμα 3.500 αντρών, με το οποίο έδωσε και 2 μάχες εναντίον του Κιουταχή στην περιοχή του Χαϊδαρίου. Η νίκη του στην πρώτη μάχη αποκόμισε σημαντικά οφέλη για τους Έλληνες, τα οποία όμως δεν μπόρεσαν να εκμεταλλευτούν και η ευνοϊκή κατάσταση που δημιουργήθηκε κατέληξε σε πανωλεθρία, στη δεύτερη μάχη.
Τσακισμένος από τη δοκιμασία, ενισχύει τη φρουρά της Ακρόπολης με 1.000 άντρες και επιστρέφει ξανά στη Βοιωτία για να καταστρέψει τις εφοδιοπομπές του Κιουταχή. Τότε έγινε και η περίφημη μάχη της Αράχωβας, 18 - 24 Νοεμβρίου 1826, όπου οι Τουρκαλβανοί έπαθαν τέτοια πανωλεθρία, που οι επιζήσαντες προφέρανε αργότερα το όνομα του Καραϊσκάκη με δέος και φόβο σαν να επρόκειτο για το σατανά. Από τους 2.000 Τουρκαλβανούς σώθηκαν μόνο οι 300. Ο ίδιος ο Μουσταφάμπεης σκοτώθηκε. Ύστερα από τρεις μήνες, οι Τούρκοι επιτέθηκαν στο οχυρωμένο από τον Καραϊσκάκη Δίστομο, αλλά αποκρούστηκαν και υποχώρησαν άτακτα. Τα κατορθώματα αυτά έδωσαν μεγάλο θάρρος στους επαναστάτες κι ο αρχιστράτηγος έγινε το είδωλο των Ελλήνων.
Με αναπτερωμένο το ηθικό γυρίζει στην Αθήνα, με σκοπό την απελευθέρωσή της από την πολιορκία του Κιουταχή. Ύστερα από διαταγή της κυβέρνησης εγκατέστησε το στρατόπεδο του στο Κερατσίνι, δυτικά του Πειραιά. Η διοίκηση, όμως, στην προσπάθειά της να κολακέψει τις "προστάτιδες" δυνάμεις, αφαιρεί από τον Καραϊσκάκη την αρχιστρατηγία και διορίζει τον Κόχραν ως αρχηγό του στόλου και τον Τζωρτς αρχιστράτηγο του ελληνικού στρατού. Παρόλη την αντίθεσή του, ο Καραϊσκάκης, για το καλό της πατρίδας, δέχεται αυτή την κατάσταση.
Το τέλος
Στις 22 του Απρίλη όμως του 1827, προσπαθώντας να σταματήσει ορισμένες μικροσυμπλοκές, τραυματίζεται σοβαρά στο υπογάστριο. Την επόμενη στις 23 Απριλίου 1827 ο Αρχιστράτηγος Γεώργιος Καραϊσκάκης υπέκυψε στο θανατηφόρο τραύμα του μέσα στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στο Κερατσίνι, ανήμερα της γιορτής του. Η σωρός του μεταφέρθηκε στην Σαλαμίνα όπου ετάφη και θρηνήθηκε από το πανελλήνιο. 
Αναφέρεται πως όταν ο Κολοκοτρώνης έμαθε τον θάνατο του Καραϊσκάκη "κάθισε σταυροπόδι" και μοιρολογούσε σαν γυναίκα. Μετά τον θάνατο του Καραϊσκάκη ανάλαβαν ο Κόχραν με τον Τσουρτς την διοίκηση της συνέχειας της διεξαγωγής της μάχης στη πεδιάδα του Φαλήρου όπου και ακολούθησε η ολοκληρωτική καταστροφή του Ανάλατου, στη σημερινή περιοχή Φλοίσβου (Φαλήρου) όπου είχαν οι Τούρκοι παρασύρει του Έλληνες μέχρι που τους περικύκλωσαν. Ακολούθησε η διάλυση του ελληνικού στρατοπέδου της Ακρόπολης και η ανακατάληψή της και η διάλυση εκείνου του Κερατσινίου.
Επί βασιλείας του Όθωνα έγινε η μεταφορά των οστών του στο Ν. Φάληρο, στο σημείο που βρίσκεται σήμερα ο ανδριάντας του. Ο Καραϊσκάκης ήταν επίμονος δυναμικός, έξοχος στρατιωτικός, ειλικρινής και προπαντός φλογερός πατριώτης. Έδωσε τα πάντα για την ελευθερία της πατρίδας. Άφησε δυο κόρες ανύπαντρες, που τις προίκισε αργότερα το κράτος, γιατί ο ένδοξος πατέρας τους δεν τους άφησε, πεθαίνοντας, ούτε ένα γρόσι.
Ανέκδοτα
Στο μοναστήρι του Προυσού πεσμένος στο κρεβάτι απ' τη φυματίωση κατά το 1823 ο Καραϊσκάκης παροτρύνθηκε από κάποιο καλόγερο να τάξει στην Προυσιώτισσα ένα δώρο για να γίνει καλά.
«Τι να δώσω ορέ!... Δεν έχω τίποτε άλλο απ' το μουλάρι μου και το τάζω» είπε χαμογελώντας πικραμένα.
Αφού βελτιώθηκε κάπως η υγεία του και του έπεσε ο πυρετός έδεσε το μουλάρι απ' την πόρτα της εκκλησίας χάρισμα στην Παναγία κι όπως' πάντα είπε τ' αστείο του:
«Που νά' ξερα εγώ Παναγιά μ' πως ήθελες του μπλάρι μ' για να με γιάν'ς τόσο καιρό».
Ημ/νία
|
Γεγονός-Μάχη
|
1782
|
Γέννηση του Καραϊσκάκη στο Μαυρομάτι Καρδίτσας.
|
1790
|
Ο Καραϊσκάκης σε ηλικία 8 ετών μεταβαίνει στη Γράλιστα(Ελληνόπυργο)
|
1800
|
Πρώτη μάχη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων σε ηλικία 18 ετών στη θέση πεζούλια του Ελληνοπύργου.
|
1817
|
(Η χρονολογία δεν είναι ακριβής ίσως πολύ νωρίτερα) Τρίτη μέρα του πάσχα και ο Καραίσκάκης περικυκλώνεται από τους τούρκους στο σπίτι του Αηδόνι στη Γράλιστα. Καταφέρνει να διαφύγει με ένα τέχνασμα που εφήρμοσε πετώντας τις κάπες από το μπαλκόνι του σπιτιού.
|
Πριν το 1817
|
Μάχη και Νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων του Μαυροματίου.
|
8 Ιουνίου 1821
|
Νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στο Κομπότι της Άρτας.
|
15 Ιανουαρίου 1823
|
Νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στην Ευρυτανία
|
28 Ιανουαρίου 1823
|
Νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στο βάλτο.
|
1 Απριλίου 1824
|
Δίκη του Καραϊσκάκη στο Αιτωλικό
|
15 Μαϊου 1825
|
Νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στην Παρνασίδα
|
2 Ιουλίου 1825
|
Νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στο Καρπενήσι.
|
28 Αυγούστου 1825
|
Νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στο Μαχαλά Ξηρομέρου.
|
28 Σεπτεμβρίου 1825
|
Νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στην Αμφιλοχία.
|
6 Αυγούστου 1826
|
Μάχη του Χαϊδαρίου. Νίκη του Καραϊσκάκη - Φαβιέρου-Περαιβού.
|
25 Οκτωβρίου 1826
|
Μάχη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στη Δόμβραινα.
|
18 Νοεμβρίου 1826
|
Μεγάλη νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στην Αράχοβα
|
28 Δεκεμβρίου 1826
|
Νίκη του Καραϊσκάκη στο Λιδωρίκι.
|
3 Φεβρουαρίου 1827
|
Μάχη Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στο Δίστομο.
|
4 Μαρτίου 1827
|
Νίκη του Καραϊσκάκη κατά των τούρκων στο Κερατσίνι.
|
22 Απριλίου 1827
|
Θάνατος Γεωργίου Καραϊσκάκη.
|
